O ODZNACZENIU
BAZA ODZNACZONYCH KRZYŻEM CZYNU BOJOWEGO PSZ NA ZACHODZIE
O ODZNACZENIU
Krzyż został ustanowiony ustawą z dnia 17 maja 1989 r z inicjatywy kombatantów, którzy w związku z obchodami 50 rocznicy wybuchu II wojny światowej oraz 45 rocznicy bitew stoczonych przez Polskie Siły Zbrojne na zachodnim froncie wojennym, w marcu 1989 r. wnieśli pod obrady Sejmu PRL, projekt ustawy o ustanowieniu KCzB PSZ na Zachodzie.
9 czerwca 1989 r. Rada Państwa podjęła uchwałę w sprawie szczegółowego trybu przedstawiania wniosków o nadanie Krzyża oraz sposobu jego noszenia, ustalając jednocześnie wzór wniosków.
Organami uprawnionymi do wnioskowania o Krzyż byli MON, MSZ i ZBoWiD. W kolejnych latach z wnioskiem mogły występować także organizacje kombatantów Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie powstałe po upadku komunizmu. W przypadku osób zamieszkałych za granicą – z wnioskiem do Ministerstwa Spraw Zagranicznych występowały konsulaty i ambasady RP. Ostateczną decyzję o nadaniu odznaczenia podejmował Prezydent RP.
Odznaczenie nadawano w latach 1989 – 1999, również pośmiertnie. Wśród osób odznaczonych znaleźli się kombatanci różnych rodzajów sił zbrojnych, w tym piechoty, lotnictwa i marynarki Polskich Sił Zbrojnych, zamieszkali w Polsce i poza jej granicami. Zgodnie z ustawą Krzyżem uhonorowano także, również pośmiertnie, obywateli innych państw, którzy w czasie II wojny światowej walczyli pod dowództwem polskim. Najliczniejszą grupę odznaczonych stanowili Australijczycy, ale otrzymali go m.in. także obywatele czescy, duńscy czy norwescy.
Projektantem odznaki był rzeźbiarz i medalier Edward Gorol (1930-2003), a odznaki i listewki wykonała Mennica Państwowa.
Do dnia 25 września 1989 r. do Kancelarii Prezydenta Mennica Państwowa przekazała 500 pierwszych egzemplarzy elementów
Statystyka przyznanych odznaczeń KCzB PSZ
Ogółem nadano 18 033 Krzyże
Nadawanie w poszczególnych latach:
| Od 19.07.1989 | 1990 | 1991 | 1992 | 1993 | 1994 | 1995 | 1996 | 1997 | 1998 | 1999 |
| 41 | 8753 | 2141 | 1700 | 1018 | 751 | 1583 | 731 | 264 | 627 | 424 |
Krzyż Czynu Bojowego Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie był jedynym powojennym, polskim odznaczeniem państwowym nadawanym za służbę na tzw. „drugim froncie” europejskim u boku wojsk alianckich w latach 1939-1945.
Nadawanie Krzyża zakończono w dniu 8 maja 1999 r. na mocy ustawy z dnia 16 października 1992 r.
OPIS KRZYŻA
Zgodnie z ustawą z 17 maja 1989 r. „Odznaką Krzyża jest stylizowany Krzyż maltański o wymiarach 42 mm srebrzony oksydowany, na stronie licowej Krzyża w części środkowej umieszczony jest orzeł Sił Zbrojnych na Zachodzie, na odwrotnej stronie znajduje się napis „Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie 1939-1945”. Krzyż nosi się na wstążce o szerokości 42 mm z pionowym paskiem biało-amarantowym szerokości 12 mm pośrodku i pionowymi paskami niebieskim, czarnym i zielonym szerokości 5 mm po obu stronach paska środkowego.
Na wstążce Krzyża mogą być noszone poprzeczne klamry wykonane z metalu szerokości 5 mm z nazwami bitew, w których odznaczony brał udział: Narwik, Lagarde, Maiche-St. Hippolyte, Bitwa o Anglię, Tobruk, Monte Cassino, Ankona, Falaise-Chambois, Axel, Arnhem, Breda, Bolonia, Wilhelmshaven, Działania Bojowe Lotnictwa, Bitwy i Konwoje Morskie”.
Opracowano w AP na podstawie materiałów źródłowych, Archiwum Prezydenta RP, sygn. 1101/7
